Հայաստանի համար ամենադրականը Ռուսաստանի ժողովրդավարացումը կլինի. Ադամ Միխնիկ

Լեհական «Գազետա Վիբոռչա» թերթի գլխավոր խմբագիր, եվրոպական դեմոկրատական շարժման ներկայացուցիչ, «Սոլիդարնոստ» շարժման հիմնադիրներից Ադամ Միխնիկը Սիվիլնեթին տված հարցազրուցում խոսել է Հայաստանի ժողովրդավարացման, ղարաբաղյան հակամարտության և Հայաստանի Մաքսային միության անդամ դառնալու անհրաժեշտության մասին:

Ինչո՞ւ Համերաշխություն շարժումն ու ժողովրդավարարությունը չհասան Հայաստան։

– Ես ներողություն եմ խնդրում, որ չեմ կարողանում ձեզ հետ խոսել հայերեն: Նաև պետք է ասեմ, որ Կովկասի մասնագետ չեմ։ Սակայն կարծում եմ, որ այն, ինչ դուք ասում եք, չափազանց վատատեսական է, քանի կարծում եմ՝ Հայաստանում այլևս չկա բռնապետություն: Սա արդեն այլ բան է։ Եթե այդ տեսանկյունից նայեք, ապա ձեզ մոտ, ինչպես և բոլոր հետկոմունիստական երկրներում, կա վատատեսության համախտանիշ: Ի դեպ, Լեհաստանում նույնն է, սակայն վստահաբար եմ ասում, որ Լեհաստանն անհավանական հաջողություն գրանցեց. մենք արդեն եվրոպական նորմալ ժողովրդավարական և անկախ երկիր ենք։ Կարծում եմ, որ Հայաստանն ունի շատ մեծ աշխարհաքաղաքական խնդիր և պատմական դաժան հիշողություն՝ Ցեղասպանությունը։ Իսկ այն, ինչ եղավ հետո, ինչ-որ առումով վերադարձ էր Ցեղասպանության հիշողություններին՝ ղարաբաղյան հակամարտության համատեքստում։ Այս համատեքստում ամենավտանգավորն այն էր, որ և՛ Հայաստանում, և՛ Ղարաբաղում, և՛ Ադրբեջանում իշխանությունները կոմունիստներն էին, ավելի ստույգ՝ բոլշևիկներ, և բանակցելու, փոխզիջմուների գնալու ու համաձայնության գալու փոխարեն նրանք գնացին բախումների, փոխադարձ ատելության ու կոտորածի ճանապարհով։

Նման երևույթները չեն կարող բարենպաստ լինել ժողովրդավարության, ազատության զարգացման համար, քանի որ ժողովրդավարությունը բազմակարծություն է և փոխզիջում։ Պատերազմում չկա բազմակարծություն և փոխզիջում, չկա այն առումով, որ կողմերը ցանկանում են ոչնչացնել մեկմեկու։ Որևէ բանի ոչնչացման ձգտումը ժողովրդավարության վերջակետն է։

– Ստացվում է՝ ժողովրդավարության հասնելու համար պետք է լուծե՞լ ղարաբաղյան հակամարտությունը։

– Ես վստահ եմ։ Դա այնքան բարդ հարց է։ Այդպես է եղել նաև Բալկաններում, սակայն վերջ ի վերջո, թե՛ Սլովենիան, թե՛ Խորվաթիան արդեն Եվրամիությունում են։ Ասածս այն է, որ հնարավորություն կա, եթե կա ցանկություն։ Հենց սա է ինձ մտահոգում, քանի որ այսօր ո՛չ Բաքվում, ո՛չ էլ Մոսկվայում չեն ցանկանում, որ ղարաբաղյան հակամարտության հարցում գտնվի փոխզիջման տարբերակ։ Սակայն պետք է նաև ընդունել, որ լուծումը կախված է տարբեր վեկտորներից, որոնցից մեկը հայ հանրության փոխզիջման գնալու ցանկությունն է, քանի որ եթե անգամ և՛ Մոսկվայում, և՛ Բաքվում լինի հարցը լուծելու ցանկություն, իսկ Հայաստանում դա չլինի, օրինակ, ինչպես եղավ Կիպրոսի դեպքում, երբ հույները չուզեցին, դժվար կլինի։ Տեսեք, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Արևելյան Լեհաստանն ամբողջությամբ գրավվեց Ստալինի կողմից. Վիլնյուսը, Լվովը դասական լեհական քաղաքներ են, սակայն մենք հասկացանք, որ այսօր պետք չէ փոխել սահմանները, պետք է բացել դրանք։ Կարծում եմ՝ հենց սա է փոխզիջման, զարգացման ու ժողովրդավարացման ճանապարհը և՛ ադրբեջանցիների, և՛ հայերի համար։ Մյուս կողմից, պետք է ասեմ, որ երբ նայում եմ Ադրբեջանի նախագահ Ալիևի քաղաքականությանը, չեմ տեսնում ժողովրդավարության գնալու ցանկություն։

– Իսկ երբ նայում եք Սարգսյանի՞ն:

– Նա ավելի մոտ է, ավելի մոտ։ Իհարկե, որևէ մեկը հարյուրտոկոսանոց դեմոկրատ չէ Կովկասում, անգամ՝ Սաակաշվիլին, սակայն Սաակաշվիլին ավելի մոտ էր ժողովրդավարությանը, քան Ջուղաշվիլին։

– Անվտանգության ու ժողովրդավարության միջև հակասություն կա՞…

-Կարծում եմ՝ նա այդ իմաստով անկեղծ է և ասում է այն, ինչ մտածում է։ Չեմ կարող քննադատել և ասել, թե դա այդպես չէ։ Գիտեք, Կովկասում հաճախ են խոսում, որ Հայաստանը Ռուսաստանի տրոյական ձի է, սակայն մյուս կողմից, ախր ինչպես ապրել այդ երկրում։ Ես կարծում եմ, որ Հայաստանի համար ամենադրական գործընթացը կլիներ Ռուսաստանի ժողովրդավարացումը։ Այսօր Պուտինը կա, սակայն վաղը նա չի լինի, իսկ Հայաստանն ու Ռուսաստանը կլինեն։ Իհարկե, պետք է ընդունել, որ ազատությունը բարդ գործընթաց է, դա ճանապարհն է դեպի քաղաքացու իրավունքի գերակայության, սակայն հանկարծ դա կարող է նաև դառնալ ճանապարհ դեպի ազգային բռնապետություն, ինչպիսին օրինակ այսօր Բուդապեշտն է: Սակայն կարծում եմ, որ Ռուսաստանում կան ժողովրդավարական արժեքներ ունեցող ուժեր, որոնք փոքրամասնություն են այսօր։

Կարծում եմ` որոշ ժամանակ հետո շատերը կհասկանան, որ Կրեմլի քաղաքականությունը սուտ է` հիմնված ստի վրա։ Ես հասկանում եմ, որ այն, ինչ ասում է ձեր նախագահը, վիճարկելի է, սակայն մյուս կողմից պետք է հասկանալ, որ Վլադիմիր Պուտինը շաքար չէ և որ նա շատ վտանգավոր ֆիգուր է, ինչպես ասենք Յանուկովիչը։ Բայց մենք հասկանում եք, որ Հիտլերի հետ պայքարում մենք Ստալինի դաշնակիցն էինք, որը հարյուր անգամ վատն էր, քան Պուտինը։

Հարցազրույցը վարեց Արփի Մախսուդյանը: Այն ամբողջությամբ կարող եք դիտել այստեղ:

Մեկնաբանել