7 մարտ, 2015 16:17

Իսրայելը պետք է քաջություն ունենա ճանաչելու Հայոց ցեղասպանությունը

yair_Auron3 Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ մեր վերաբերմունքով մենք դավաճանում ենք մեր ցեղասպանության զոհերի հիշատակը, ասում է Յաիր Աուրոնը:

Մարտի 3-ին ՍիվիլՆեթի cԿԱՃԱՌ հաղորդման հյուրն էր ցեղասպանագետ, Իսրայելի բաց համալսարանի պրոֆեսոր Յաիր Աուրոնը: Նա դասախոսություն կարդաց «Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը, Իսրայելը և աշխարհը» թեմայով: Դասախոսությունից առանձին հատվածներ թարգմանաբար ներկայացված են ստորև:

Հայերն ու հրեաները շատ ընդհանրություններ ունեին Հայոց ցեղասպանությունից առաջ և հատկապես ցեղասպանություններից հետո:

Իսրայելի կողմից Հայոց ցեղասպանության ժխտումը կարևոր հարց է հայերի համար, կարևոր է նաև մարդկության համար: Այստեղ  հատուկ է իմ երկրի՝ Իսրայելի դերը, որ աջակցում է Թուրքական պետության ժխտողականության քաղաքականությանը: Մարդիկ ինձ ասում են, թե այնքան էլ կարևոր չէ ժխտողականության խնդիրը…

100 տարի անց աշխարհը չի ճանաչում Հայոց ցեղասպանությունը, և դա սարսափելի է: Դուք կրում եք Ցեղասպանության հետևանքները: Ես ինքս ինձ եմ ասում, ասում եմ նաև ձեզ բոլորիդ՝ ձեր վիշտը կրկնակի է, երբ տրավման չի ճանաչվում:

***

Երբ դու չես ճանաչում ցեղասպանությունը, դու հնարավորություն ես տալիս, որ ցեղասպանությունները կրկնվեն:

Հիտլերը հրեաների ցեղասպանությունից առաջ ասում էր՝ «ո՞վ է այսօր խոսում հայերի ջարդերի մասին»: Այն ժամանակ դեռ «ցեղասպանություն» եզրույթը չկար:

Վերցնենք Ռուանդայի օրինակը: Այնքան պարզ է՝ այդ ցեղասպանությունը հնարավոր էր կանխել առանց անգամ մեկ ամերիկացի զինվորի կյանք զոհելու: Ես երկու անգամ եղել եմ Ռուանդայում, և ցնցված էի՝ լինելով այնտեղ: Մարդիկ գիտեին, որ ինչ-որ սարսափելի բան էր պատահելու:

***

Իսրայելը ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը: Մենք ոչ միայն չենք ճանաչում, մենք ավելի հեռուն ենք գնում: Ես խոսել եմ իմ երկրի նախագահ Ռեուվեն Ռիվլինի հետ՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր վեհաժողովում Հոլոքոստի օրվան նվիրված նրա ելույթից  առաջ:

ՄԱԿ-ում ելույթից առաջ նախագահն ինձ կանչեց իր գրասենյակ, կարդաց այն տեքստը, որ ցանկանում էր կարդալ Գլխավոր վեհաժողովում: Ես ասացի. «Պարոն նախագահ, դուք գիտեք իմ տեսակետը, և դուք ինձ կանչել եք մեկնաբանելու այդ տեքստը»: Նա մի հատված էր վերցրել իմ գրքից, ինչի համար ես հպարտ էի: Նախագահի տեքստը զգայացունց էր: Նա ասաց, որ իր հայրն ու մայրը եղել են Երուսաղեմում և տեսել են հայ փախստականների այդ ծանր պայմաններում: Բոլորը հասկացան, թե դա ինչ է նշանակում և ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ:

Նա օգտագործել էր «ջարդ» եզրը: Ես ասացի. «Պարո՛ն նախագահ, դուք գիտեք ջարդի և ցեղասպանության տարբերությունը: Ասացի, խնդրում եմ՝ օգտագործե՛ք «ցեղասպանություն» եզրը, դա կլինի պատմական ելույթ»: Ասաց՝ ոչ: Հետո ասաց. «Ես դա չեմ կարող անել: Ես մասնավոր անձ չեմ»: Սակայն երբ նա պատգամավոր էր, խորհրդարանի խոսնակն էր (2003-2006 թթ.), մի քանի անգամ կոչ է արել, որ Իսրայելը ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը: Նա ասաց, որ չի փոխել իր կարծիքը: Ես էլ վստահ եմ, որ նա չի փոխել իր կարծիքը:

Սակայն հետո նրա ելույթում եղավ Խոջալուի մասին այդ տհաճ նախադասությունը: Ճիշտ է՝ նա Խոջալուն ցեղասպանություն չանվանեց, բայց Խոջալուի մասին խոսեց Հայոց ցեղասպանության համատեքստում: Դա սարսափելի է:

Ինչո­­՞ւ նա այդպես արեց. որովհետև արտգործնախարար Լիբերմանը նրա վրա ճնշում էր գործադրել: Բայց չէ՞ որ դու նախագահ ես, ոչ թե այդ զզվելի Լիբերմանի աշխատակիցը:

Ես քաղաքական գործիչ չեմ, և պետք է ասեմ իրականությունը՝ Իսրայելը Թուրքիայի ժխտողականության ամենամեծ աջակիցներից է, նույնիսկ՝ այժմ, երբ տեղի ունեցավ Մավի Մարմարայի դեպքը, որը փչացրեց իսրայելա-թուրքական հարաբերությունները:

Մավի Մարմարայի դեպքից հետո Իսրայելում բազմաթիվ մարդիկ, անգամ՝ նախարարներ կոչ արեցին ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը:

Ես էլեկտրոնային նամակներ էի ստանում այդ թեմայով և պատասխանում էի, որ Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը չի կարելի սակարկության առարկա դարձնել, որ երբ ճանաչումը բխում է քո շահերից՝ ճանաչես, երբ՝ ոչ՝ չճանաչես:

***

Ցեղասպանության հարցում ես իմ երկրի քննադատն եմ: Իսրայելը մեկ-երկու անգամ չէ, որ սխալվել է: Անընդհատ է սխալվում: Բայց կառավարությունն ու քաղաքացիական հանրությունը տարբեր են: Եվ քաղաքացիական հանրությունը գիտի Հայոց ցեղասպանության մասին, և այժմ շատ ավելի շատ իսրայելցիներ գիտեն Հայոց ցեղասպանության մասին, քան 20-30 տարի առաջ: Եվ քաղաքացիական հանրության մեծ մասը ձեզ հետ է:

Քաղաքական հարթությունում նույնպես փոփոխություններ կան: Հայոց ցեղասպանության հարցը Կնեսետում բարձրացվում է 2008-ից սկսած:

2013-ին Կնեսետում բոլորը կողմ էին Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը, անգամ՝ որոշ մարդիկ կառավարությունում:  Բայց Կնեսետը չի ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը նաև այս տարի:

***

Իսրայելը պետք է քաջություն ունենա ճանաչելու Հայոց ցեղասպանությունը և քաջություն՝ խաղաղություն հաստատելու պաղեստինցիների հետ: Այս երկուսն իրար հետ կապ չունեն: Բայց ինձ համար դրանք իմ երկրի բարոյական վարքագծի մասն են: Մենք բարոյական չենք եղել ձեր նկատմամբ, բարոյական չենք պաղեստինցիների նկատմամբ:

Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ մեր վերաբերմունքով մենք դավաճանում ենք մեր ցեղասպանության զոհերի հիշատակը: Ոչ ոք դրա իրավունքը չունի, անգամ երկրի նախագահն ու վարչապետը:

***

Ցեղասպանությունների հերքումն անընդունելի է և պետք է քրեորեն հետապնդելի լինի ոչ միայն հրեաների, այլև բոլոր ցեղասպանությունների դեպքում՝ հրեաների, հայերի կամ էլ Ռուանդայի ցեղասպանության դեպքում:

Այո, Իսրայելում շատ հետազոտողներ կան, որոնք հիերախիա են սահմանում Հոլոքոստի և այլ ցեղասպանությունների համար՝ ասելով, թե ձեր ցեղասպանությունն ուրիշ է, Հոլոքոստն ուրիշ է:

Ո՛չ: Հոլոքոստը ցեղասպանության մաս է՝ գիտական և բարոյական առումներով: