1 հունվար, 2017 21:08

Ամանորը Հալեպում

Տարուան առաջին օրն է: Կ'երթամ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի մոմ վառելու: Այս եկեեցւոյ բակ-գաւիթին մէջ կայ վերակենդանացում խորհրդանշող յուշակոթող մը՝ նուիրուած Հայոց Մեծ երկրաշարժի զոհերուն:

Պատարագը վերջացեր է, հաւատացեալները գացեր են: Երեք մոմ կը վառեմ՝ մէկը Արցախի եւ Հալէպի զոհերուն համար, երկրորդը՝ Մեծ Եղեռնի եւ հայ ազգի բոլոր ժամանակներու բոլոր զոհերուն, երրորդը՝ հայ ժողովուրդի զաւակներուն ողջութիւն եւ քաջառողջութիւն խնդրելով Աստուծմէ:  

Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին կը գտնուի հայկական Նոր Գիւղ թաղամասին մէջ՝ Ազգային պատսպարանի եւ Սահակեան վարժարանի հարեւանութեամբ: Այս փողոցը կը կոչուի Բերիոյ Հայոց թեմի երբեմնի առաջնորդ, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ երջանկայիշատակ կաթողիկոս Զարեհ Առաջինի անունով:

Նոր Գիւղը Հալէպահայութեան սիրտն է. այս թաղը անցեալ դարու երեսունական թուականներուն քէմբաբնակ հայերը կառուցած են, կառուցած են իրենց ձեռքերով, իրենց դրամով, իրենց տուներէն առաջ եկեղեցի եւ դպրոց բարձրացնելով: Այստեղ կը գտնուին բազմաթիւ հայկական դպրոոցներ, եկեղեցիներ, միութենական եւ հայրենակցական կեդրոններ, ազգային շէնքեր, տպարաններ: Այստեղ ապրած են եւ կ'ապրին մեծ թիւով հայ մտաւորականներ, ազգին նուիրեալ բազմաթիւ տղաք եւ աղջիկներ:   

Դուրս կ'ելլեմ եկեղեցիէն, կ'անցնիմ Քարէն Եփփէ Ազգային վարժարանին առջեւէն, որ վերջին տարիներուն «մեր տղոց» կարեւոր կեդրոններէն մէկուն վերածուած էր եւ որուն շրջափակը աշակերտները մաքրեցին քանի մը օր առաջ, յուսալով շուտով վերադառնալ արդէն ապահով այս վայր: Կը քալեմ դէպի հիւսիս, ձախին Սուրիոյ Օգնութեան Խաչի կեդրոնն է. փողոցը կիսաքանդ է եւ ընդհանրապէս մինչեւ օդակայան ուղուող գլխաւոր ճանապարհ տանող երեք փողոցները կիսաքանդ են եւ ամբողջութեամբ անբնակ: Ո'ւր են այստեղի բնակիչ հարիւրաւոր ընտանիքները. Ինծի ծանօթներուն մեծ մասը գաղթած է, տասնեակ ընտանիքներ կ'ապրին վարձով կամ երկրէն հեռացաներու տուներուն մէջ:

Կը մտնեմ աջակողմեան ցեխոտ փողոց մը, կը հասնիմ Ճեմարանի ետեւի լայն փողոցը, ուր բազմաթիւ հայերու գործատեղիներ կան՝ որոնցմէ շատեր մեծապէս վնասուած են: Ո՞վ պիտի վերականգնէ այս գործատեղիները, քիչ առաջուան տեսածս տուները: Ասոնց տէրերը մեծ մասամբ այսօր նպաստներ կը ստանան իրենց գոյութիւնը պահպանելու համար. վաղը միւս օր ի՞նչ պիտի ընեն ասոնք եթէ բնակարաններու գաղթած տէրերը ուզեն ծախել իրենց տուները: Այս մարդիկ անելի առջեւ են, անելանելի վիճակի մէջ յայտնուած պիտի մնան եւ եթէ առանձինն մնան  ստիպուած պիտի ըլլան ծախել իրենց կիսաքանդ սեփականութիւնն ու գաղթել. Ամէն ինչ աժան գնող որսորդ-յաճախորդներ շատ կան: Այդ պարագային որո՞ւ համար պիտի վերականգնուի գաղութը:

Քայլերս քարակոյտերով խճողուած փակ փողոցներով զիս կը տանին դէպի այլ հայկական եկեղեցի՝ Քէմբի նախկին Ս. Խաչ եկեղեցի: Այս եկեղեցին քէմբէն հոս փոխադրուելէն ետք Ս. Գէորգ վերակոչուած էր, որպէսզի հայ հաւատացեալները հո՛ս գային աղօթքի եւ ուխտի, փոխանակ մաքնիսի պէս քաշող՝ հզօր Սուրբին անունը կրող օտար եկեղեցի երթալու:

Ս. Գէորգը պարսպաքանդ վիճակ մը ունի, դուրսէն կարելի է դիտել անոր կից երբեմնի Մեսրոպեան վարժարանի դասարաններու ներսի կողմը, բակին մէջ գրեթէ կանգուն մնացած են Մարաշի եւ Զէյթունին նուիրուած յուշարձանաները: Եկեղեցին կը վերականգնի, մենք հայերս մեր տուներէն առաջ մեր եկեղեցին եւ մեր դպրոցը կը վերականգնենք, մեր ունեցած-չունեցած դրամը ամբողջութեամբ կը տրամադրենք, մեր բազուկներով կը շինենք, մեր քրտինքով ու արիւնով մեր սրբատեղիներուն շաղախը կը պատրաստենք:

Կը վերադառնամ՝ քալելով մայր փողոցէն,  կ'անցնիմ քանդուած հայապատկան եւ ոչ հայապատհան խանութներու առջեւէն, դատարկ են փողոցները, Արեւելեան Հալէպի Շա՛ար թաղամաս գացող հանրակառք մը կը տեսնեմ, կուրախանամ՝ քաղաքը կը վերամիանայ: Կը հասնիմ «Գերմանիկ-Վասպուրական» կեդրոն, որ կարծէք թէ շատ վնասներ չէ կրած, սակայն մինչեւ հիմա տակաւին զինուորական կեդրոն է:

Կը հասնիմ Նոր Գիւղի կեդրոն, այստեղ Հայ կաթողիկէ Ս. Երրորդութիւն եկեղեցին է՝ Զուարթնոցի նմանատիպը: Այս եկեղեցին ալ ժողովուրդին ղրուշ-ղրուշ հանգանակած գումարով կառուցուած է աւելի քան 50 տարիներ առաջ: Այս եկեղեցին ալ քանի մը անգամ ռմբակոծութեան ենթարկուած է:

Կօշիկս ցեխոտած է, տաբտս ալ, վրաս-գլուխս ամբողջ, սակայն աղտոտ-փողոցները չեն յաջողած ցեխոտել հոգիս, մեր հոգիները:

Նոր Գիւղը կը շարունակէ մնալ հալէպահայութեան սիրտը: Նոր Գիւղը զուտ հայկական թաղ մըն էր, այսօր հայաշատ թաղամաս մըն է:

Տարուան առաջին օրն է այսօր, քանի մը օր ետք Հայկական Ս. Ծնունդն է:

Բոլորիս՝ բոլոր հայերուն՝ համայն մարդկութեան.- Շնորհաւոր Նոր տարի եւ Ս. Ծնունդ:

Մանուէլ Քէշիշեան     

Հալէպ, 1 Յունուար 2017

* Սյունակում արտահայտված տեսակետները կարող են չհամընկնել ՍիվիլՆեթի տեսակետներին: