11 ապրիլ, 2017 18:13

Հալէպ. համակեցութեան եւ հաւասար ապրելու իրաւունքը

Հալէպի Շտապ Օգնութեան (Վերականգնման) Կեդրոնական Մարմինի վերջին շրջանի ամէնէն կարեւոր քայլերէն մէկը հայկական վարժարաններու  ՀԱՅ եւ ԱՐԱԲ անխտիր բոլոր պաշտօնեաներուն յատկացուցած դրամական նպաստ-նուէր յատկացնելն էր:

«Հայ եւ արաբ» բառերը ընգծեցի որովհետեւ միշտ ալ հաւատացած եմ, որ մենք հայերս պէտք է մեր համակրութիւնը ցոյց տանք տեղացիներուն հանդէպ, ցոյց տանք որ մեր բարեսիրական կազմակերպութիւնները հայերուն չափ կը մտահոգուին այլ տեղացիներու վիճակով, թէ բաժնեկցելով նոյն ճակատագիրը եւ դիմագրաւելով նոյն դժուարութիւնները, մենք իրենց հետ կը կիսենք մեր ունեցած հացի կտորը:

Այս համոզումս գոյացուցած եմ մի քանի պատճառաւ.

Նախ զուտ, բացարձակ մարդկային զգացումներէ մղուած: Ճի՛շդ է, մենք՝ հայերս, մեծ դժուարութիւններու առջեւ կը գտնուինք, վեց տարիէ ի վեր մենք մեր հայրենակիցներուն դուրսէն ղրկած նպաստներով կ'ապրինք, բայց եթէ այդ նպաստներուն փոքր մէկ տոկոսը մեզմէ աւելի կարօտեալներուն տրամադրենք, մեր վիճակէն շատ բան պիտի չփոխուի՝ դառնօրէն ըսեմ, արդէն միշտ կարօտեալի վիճակի մէջ կը մնանք եւ քիչ մը աւելին կամ քիչ մը պակասը էական նշանակութիւն պիտի չունենայ:

Մինչեւ երկրորդ պատճառը ըսելս կ'ուզեմ յիշեցնել, որ մենք հայերս եթէ տեղացի արաբ բարեկամներ ունինք, ապա, գաղտնիք չէ որ մեծ թիւով մեզ ատող թշնամիներ ալ ունինք, զորս ձեռք ձգած ենք պետութեան հանդէպ ցուցաբերած մեր հաւաքական համակրական դիրքորոշումով՝ Սուրիական յեղափոխութեան առաջին իսկ օրէն (կը համարձակիմ «յեղափոխութիւն» բառով յատկանշել Սուրիոյ մէջ կատարուածի սկիզբնաւորութիւնը որովհետեւ մեր քաղաքական կարեւոր ուժերէն առաջին դէմք մը վերջերս, հարցազրոյցի մը ընթացքին նոյն բառով բնութագրեց եղածներուն սկզբնական օրերը), եւ մեր թշնամիները աւելի աշխոյժ են, աւելի աղմկարար, ուստի  աւելի շատ մեր դէմ արձակուած լուտանքներ կը լսենք քան գովասանական խօսքեր:  Իրականութեան մէջ մենք չկրցանք ընդդիմադիրները համոզել, որ մենք ոչ թէ իշխանութեան այլ Սուրիոյ պետականութեան կողմնակիցներ ենք եւ քիչ-քիչ, ինչպէս քրիստոնեայ այլ փոքրամասնութիւններ,  դարձանք իրապէս ներկայ իշխանութեան կողմնակիցներ, որովհետեւ ընդդիմադիրներուն մէջ մեծցաւ թիւը ծայրայեղ իսլամներուն: Այստեղ անպայման պէտք է շեշտել, որ ընդդիմադիր չափաւորականներն ալ յանցանք ունին, որովհետեւ անոնք երբեք չփորձեցին սիրաշահիլ փոքրամասնութիւնները եւ միայն վերջին շրջանին կը փորձեն համոզել մեզ, թէ իրենք մեր պաշտպաններն են:

 Երկրորդ պատճառը ուրեմն, մեր եւ միւս տեղացիներուն յարաբերութիւններու բարելաւման կարեւորութիւնն է: Ասիկա հաշուենկատութիւն չէ, այլ միասին ապրիլ շարունակելու ձգտում: Այս իմաստով է որ հայկական դպրոցներու հայ պաշտօնեաներուն հետ արաբ պաշտօնեաներուն ալ նկատի առնուիլը կարեւոր քայլ մըն է, թէեւ ասկէ առաջ ալ մեր կազմակերպութիւննրը արաբներու օգնած են, սակայն անոնք պետական ազդեցութեան տակ գտնուող շրջաններու մէջ եղած են: Այսօր ալ, թէեւ ամբողջ Հալէպը պետական գօտի է, սակայն հոգեբանօրէն (եւ ոչ միայն) տակաւին գոյութիւն ունին արեւմտեան եւ արեւելեան թաղամասեր, որոնց ապրելակերպն ու կենսամակարդակը էապէս կը տարբերին իրարմէ: Մեր կողմերը շատ աւելի բարւոք վիճակ ունին քան արեւելեան թաղամասերը, այնտեղ մարդիկ տակաւին ֆէլէֆէլի ձրի սէնտուիչներու համար երկար հերթեր կը կազմեն, այնտեղ ամէն ինչ քանդուած է, այնտեղ մարդիկ շատ աւելի կարօտ են օգնութեան եւ եթէ մենք կ'ուզենք ցոյց տալ որ բարեկամներ ենք պէտք է այդ թաղերու բնակիչներուն օգնութեան ձեռք մեկնենք: Ասիկա կը վերաբերի նաեւ Հայաստանէն եկած օգնութիւններուն: Ճիշդ է Հայաստանէն եկած օգնութիւնները հասցէագրուած են Սուրիական եղբայր ժողովուրդին, սակայն ընդդիմադիրներուն կողմէ ընդունուած են որպէս պետութեան կամ միայն հայութեան ընծայուած նպաստ: Մէկ անգամ, գոնէ մէկ անգամ Հայաստանէն եկած քանի մը հարիւր սնտուկ ալ թող տրամադրուի արեւելեան թաղերու բնակիչներուն՝ բաշխուելով իրենց թաղերուն մէջ: Այս քայլին օգտակարութիւնը կը հաստատեմ անձնապէս լսածովս, երբ անհատի մը կողմէ տրամադրուած նիւթական օգնութիւնը ստացողները կը բարձրագոչէին. «Հայու մը կողմէն է».. եւ կը տեղային օրհնութիւնները հայերու հասցէին: Այսպիսի քայլ մը պիտի բարելաւէ մեր յարաբերութիւնները առնուազն ժողովրդային մակարդակի վրայ եւ ճանապարհ պիտի հարթէ բոլոր կողմերու հետ քաղաքական երկխօսութեան համար:

Բոլորս ալ չե՞նք գիտեր, եթէ պիտի ապրինք այս երկրին մէջ, եթէ մեր գաղութը պիտի շարունակէ գոյութիւն ունենալ, ապա անպայմանօրէն պէտք է բարելաւենք մեր յարաբերութիւննրը մեր շրջապատին մէջ գտնուողներուն հետ:

Պիտի նշեմ կարեւոր այլ կէտ մը, կէտ մը որ մեզմէ շատեր անկապ պիտի նկատեն: Մինչեւ հիմա, հարիւր տարի, աւելի ճիշդ դարեր՝ Օսմանեան տիրապետութեան ամբողջ ընթացքին եւ մինչեւ այս օրերը, մենք այս երկիրներուն մէջ ապրած ենք եւ կը շարունակենք ապրիլ որպէս երկրորդ կարգի քաղաքացիներ: Օսմանեան շրջանէն ժառանգած դարերու բարդոյթը չենք կրցած մեր մէջէն վերացնել նոյնիսկ երբ պետական սահմանադրութեամբ եւ օրէնքներով բոլորին հետ հաւասար քաղաքացիներ դասուած ենք ու մնացած ենք քծնողներ, քծնած ենք բոլորին, յաճախ մեր ղեկավարներն իսկ քծնանքով վարուած են անգամ քաղաքացիական եւ զինուորական ամենաստորին պաշտօնեաներուն հետ : Քծնանքն ու կաշառք տալը մեր յատկանիշերը եղած են:

Հիմա նոր ժամանակներ պիտի գան, մենք պէտք է նուաճենք հաւասար ըլլալու իրաւունքը՝ նախ եւ առաջ մենք մեզ հաւասար դասելով այլոց հետ:

Մանուէլ Քէշիշեան

Հալէպ, 10 Ապրիլ 2017

 

 

 

 

* Սյունակում արտահայտված տեսակետները կարող են չհամընկնել ՍիվիլՆեթի տեսակետներին: